Kültür Soğanı Modeli Çerçevesinde Filenin Sultanları Reklamlarında Kadın Temsilinin Göstergebilimsel Analizi

Özet

Sporun tarihsel olarak güç ve mücadele gibi erkeklikle ilişkilendirilen kavramlar üzerinden şekillenmesi, kadın sporcuların reklamlardaki temsillerinin toplumsal cinsiyet ve kültürel değerler bağlamında incelenmesini önemli kılmaktadır. Bu çalışma, kadın voleybolcuların reklamlardaki temsillerini Hofstede’nin Kültür Soğanı Modeli çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada semboller, kahramanlar, ritüeller ve değerler katmanları esas alınmış; Filenin Sultanları’nın yer aldığı reklamlar bu doğrultuda değerlendirilmiştir. Çalışmanın örneklemini, Filenin Sultanları’nın özellikle genç kız çocukları için rol model hâline gelmesiyle birlikte 2021 yılında spora yönelik ilginin önceki yıllara kıyasla artması ve 2023 yılında elde edilen Avrupa Şampiyonluğu ile Voleybol Milletler Ligi (VNL) şampiyonluğu sonrasında voleybola yönelik toplumsal ilginin yükselmesi dikkate alınarak 2021–2025 yılları arasında YouTube üzerinden amaçlı örneklem yöntemiyle seçilen sekiz reklam oluşturmaktadır. Reklamların seçiminde; kadın temsillerine yer vermesi, kültürel sembol, kahraman, ritüel ve değer öğeleri içermesi ve analiz için yeterli görsel ile söylemsel veri sunması temel kriterler olarak belirlenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden Roland Barthes’in göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılmış; reklamlardaki görsel ve söylemsel göstergeler kültürel katmanlar çerçevesinde çözümlenmiştir. Bulgular, kadın sporcuların milli ve toplumsal kültürel değerlerle birlikte temsil edildiğini göstermektedir. Kadın voleybolcular; takım içi dayanışma, kolektif kimlik ve ulusal temsiliyet ekseninde konumlandırılırken aynı zamanda mücadeleci, kararlı ve güçlü kahraman figürleri olarak inşa edilmektedir.