Miyazaki Filmlerinde Doğa Ve Kadın İlişkisi: Prenses Mononoke Filminin Ekofemisit Çerçeveden Analizi

Özet

Bu çalışma Hayao Miyazaki’nin film evreninde kadın-doğa ilişkisini Prenses Mononoke
filmi üzerinden ekofeminist bir perspektif ile incelemektedir. Makale, doğanın
sömürülmesi ile kadın üzerindeki baskılar arasında paralel bağlara dikkat çekerken,
San ve Lady Eboshi gibi güçlü karakterlerin doğaya karşı tutumlarını merkeze
almaktadır. San ve Lady Eboshi, ekofeminist çerçevede iki temel kutbu temsil
etmektedirler. Bu iki karakterin doğaya yaklaşımları aidiyet, tahakküm ve kaynak
kullanımı bağlamında köklü farklılıklar göstermektedir: San, doğaya aidiyet ve doğaya
ait olma kavramlarının yanı sıra, doğayla bütünleşme ve direnişi yansıtırken Leydi
Eboshi’nin felsefesi, endüstriyel egemenlik ve pragmatizme odaklanmanın yanı sıra
doğanın araçsallaştırılmasıyla karakterize edilmektedir. Metodolojik yaklaşım olarak
içerik analizini kullanan bu çalışma, 35 sahneyi sistematik olarak analiz etmiş ve
bunları “kadın-doğa ittifakı”, “hakimiyet söylemi”, “doğanın özneleştirilmesi” ve
“dualizmlerin aşılması” dahil olmak üzere sekiz tematik kategoriye göre kodlamıştır.
Bulgular, filmdeki kadın öznelliğinin iki ana eksen boyunca kurgulandığını
göstermektedir: “doğa tarafı” ve “sanayi tarafı”. Kurtlar arasında büyüyen San, Moro
ve Orman Ruhu gibi insan dışı varlıklarla sürdürdüğü etkileşimden de anlaşıldığı üzere,
doğal dünyanın aktif bir aktörü ve savunucusu olarak işlev görmektedir. Film, San’ı
doğanın pasif olduğu şeklindeki geleneksel algıyı temelden sorgulamakta ve onu
direnişçi ve sınırları belirleyen bir özne olarak yeniden kurgulamaktadır. Buna karşılık,
Leydi Eboshi endüstriyel modernleşmeyi temsil eder ve doğayı bir kaynak olarak
araçsallaştırır. Bununla birlikte, Eboshi karakteri ideolojik bir çelişki sergiler:
antroposentrik sömürüyü pekiştirirken, aynı zamanda sosyal olarak marjinalleştirilmiş kadınlara öznellik kazandırarak ataerkil yapıları altüst eder. Çalışma ayrıca,
Miyazaki’nin sinematik evreninin doğayı Şinto animist kozmolojisi içinde ruhlu bir
varlık olarak kavramsallaştırdığını göstermektedir. Bu bulgular, Prenses Mononoke’yi
kadın ve doğa arasındaki özcü denklemlerin ötesine geçen bir ekofeminist anlatı
olarak konumlandırmaktadır.